به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بازارهای مالی(ایستانیوز)، به نقل از روزنامه ایران، ریسک جزء جداییناپذیر دنیای سرمایهگذاری است و همین امر، بویژه در دوران نوسانات شدید و بحرانهای بازارهای مالی، دغدغه اصلی بسیاری از سرمایهگذاران را تشکیل میدهد. آنها همواره در جستوجوی ابزارهایی هستند که بتوانند در جریان نوسانات، مانند یک دارایی امن عمل کرده و ریسک سرمایههایشان را پوشش دهند. هدف اصلی استراتژیهای پوشش ریسک (Hedging) این است که با اتخاذ موقعیتی در یک بازار، ریسک مرتبط با موقعیت معکوس در بازار دیگر را از بین ببریم.
هرچند بازارهای مشتقه با همین هدف طراحی شدهاند تا به مدیریت ریسک سرمایهگذاران کمک کنند، اما در بازار مالی ایران، این حوزه هنوز جای رشد قابل توجهی دارد و در مقایسه با بازارهای توسعهیافته، از کمبود ابزارهای متنوع و کافی برای مقابله با ریسکهای مختلف اقتصادی رنج میبرد.
در چنین شرایطی، طلا به طور سنتی در ایران و سراسر جهان، همواره نقش یک دارایی امن را برای حفظ ارزش سرمایه در دورههای پرنوسان ایفا کرده است. اما پرسش اینجاست که توانایی این فلز گرانبها در پوشش ریسک بازار سهام و یا ایفای نقش به عنوان دارایی امن، بهخصوص در صنایع مختلف، چقدر است؟
برای پاسخ به این دغدغه، پژوهشگران دکتر علی ناظمی اشنی و دکتر مجید افشاری راد در سال ۱۴۰۰، تحقیقی را با هدف امکانسنجی پوشش ریسک بازار سهام ایران توسط طلای جهانی منتشر کردند. این پژوهش با استفاده از دادههای بازدهی روزانه ۲۱ شاخص از صنایع مختلف بورس اوراق بهادار تهران و همچنین دادههای بازدهی اونس جهانی طلا در بازه زمانی دی ماه ۱۳۸۷ تا دی ماه ۱۳۹۸ (تقریباً از ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۹ میلادی) انجام شده است. محققان برای تحلیل رابطه بین این متغیرها از مدل GARCH (غیرخطی نامتقارن) استفاده کردهاند.
یک پوشش دهنده ریسک دارایی است که به طور میانگین ناهمبسته و یا همبستگی منفی با شاخص مدنظر داشته باشد در حالیکه دارایی امن صرفاً در مواقع ریزش بازار باید هبستگی منفی داشته باشد و یا ناهمبسته باشد.
نتایج این تحقیق حاکی از آن است که در صورت وقوع ریزش در بازار سهام، خرید طلای جهانی میتواند به عنوان یک دارایی امن برای تمامی صنایع بورسی بجز گروه حملونقل عمل کند. این موقعیت خرید طلا، در سطح اطمینان ۱۰ درصد، در جهت عکس حرکت این شاخصها حرکت کرده و بنابراین در زمان پوشش میتواند ریسک آنها را پوشش میدهد.
از لحاظ پوشش ریسک، اما یافتهها شواهد متفاوتی را ارائه میکنند. بر خلاف ایفای نقش به عنوان دارایی امن موقعیت خرید اونس جهانی طلا نمیتواند در سطح اطمینان ۱۰ درصد برای هیچ یک از شاخصهای بررسی شده نقش پوشش دهنده ریسک را ایفا کند و به طور میانگین ناهمبستگی و یا همبستگی منفی ندارد. تنها استثنا در این میان گروه حملونقل است که با موقعیت خرید اونس جهانی طلا همبستگی منفی دارد و میتواند طلا به عنوان دارایی پوشش دهنده ریسک آن به شمار رود. در مورد گروه کانیهای غیر فلزی نیز موقعیت معکوس خرید اونس جهانی یعنی فروش اونس جهانی میتواند نقش پوشش دهنده ریسک را ایفا نماید.
در مجموع میتوان گفت در مواقع ریزش در سهام میتواند اونس جهانی طلا برای اکثر گروهها نقش دارایی امن را ایفا و به مدیریت ریسک و کاهش زیان کمک کند با این حال بجز درباره گروه حملونقل طلای جهانی نمیتواند در حالت کلی ابزار پوشش دهنده ریسک به شمار آید. این یافتهها میتواند راهنمای ارزشمندی برای سرمایهگذاران و مدیران ریسک در شرکتهای مختلف باشد تا با توجه به سبد داراییهای خود در صنایع گوناگون، موقعیتهای معاملاتی مناسبی اتخاذ کرده و ریسکهای موجود را کاهش دهند و از زیانهای سنگین احتمالی جلوگیری کنند. با توجه به نوسانات اخیر همزمان در بازارهای جهانی طلا و بازار سهام ایران، درک این روابط اهمیت ویژهای پیدا میکند. علاوه بر این، نتایج چنین تحقیقاتی میتواند چراغ راهی برای مدیران و سیاستگذاران بازار سرمایه باشد تا در جهت توسعه ابزارهای مدیریت ریسک، بویژه در بازار مشتقه، گام بردارند.
