ایستانیوز:شاخص آلودگی هوا یا AQI عددی است که میزان آلودگی و خطر آن برای سلامت را نشان میدهد؛ عددی که هر روز کنار دمای هوا میبینیم و با رنگهای مختلف از «خوب» تا «خطرناک» دستهبندی میشود. این شاخص بهویژه در روزهایی که آلودگی هوا کلانشهرهای ایران را فرا میگیرد، اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ روزهایی که گاهی به تعطیلی مدارس و محدودیت فعالیت ادارات منجر میشود.
AQI چیست و چگونه محاسبه میشود؟
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بازارهای مالی(ایستانیوز)،شاخص کیفیت هوا حاصل اندازهگیری آلایندههای اصلی مانند ذرات معلق (PM2.5 و PM10)، اوزون سطح زمین، مونوکسید کربن، دیاکسید گوگرد و نیتروژن است. بین این آلایندهها، PM2.5 مهمترین و خطرناکترین عامل محسوب میشود و معمولاً شاخص نهایی بر اساس همین آلاینده تعیین میشود.
مقیاس AQI از ۰ تا ۵۰۰ است و هرچه عدد بالاتر باشد، هوا آلودهتر و خطرناکتر است. برای درک بهتر، این شاخص به ۶ دسته رنگی تقسیم میشود:
-
سبز (۰ تا ۵۰): هوا پاک و سالم
-
زرد (۵۱ تا ۱۰۰): قابلقبول، اما حساسها ممکن است علائم خفیف داشته باشند
-
نارنجی (۱۰۱ تا ۱۵۰): ناسالم برای گروههای حساس
-
قرمز (۱۵۱ تا ۲۰۰): ناسالم برای همه
-
بنفش (۲۰۱ تا ۳۰۰): بسیار ناسالم
-
خرمایی (۳۰۰ تا ۵۰۰): خطرناک و اضطراری
چرا PM2.5 اهمیت دارد؟
ذرات PM2.5 حدود ۳۰ برابر کوچکتر از قطر موی انساناند و میتوانند وارد ریه و حتی خون شوند. این ذرات با بیماریهای قلبی و تنفسی در ارتباط مستقیم هستند و به همین دلیل، افزایش آنها معمولاً با هشدارهای فوری همراه میشود.
وقتی AQI بالا میرود چه باید کرد؟
-
زرد و نارنجی: پنجرهها را بسته نگه دارید و افراد حساس فعالیت بیرونی را کم کنند.
-
قرمز: همه افراد باید فعالیت در فضای باز را کاهش دهند و از ماسک استاندارد استفاده کنند.
-
بنفش و خرمایی: پرهیز کامل از فعالیت بیرونی و استفاده از تصفیههوا در فضای بسته ضروری است.
برنامههایی مثل AirVisual و IQAir امکان مشاهده لحظهای شاخص آلودگی در شهرهای مختلف را فراهم میکنند و به افراد کمک میکنند تصمیمهای روزمره مانند ورزش یا تردد شهری را بهتر مدیریت کنند.
جمعبندی
شاخص آلودگی هوا فقط یک عدد نیست؛ ابزاری حیاتی برای محافظت از سلامت شهروندان است. در شرایط افزایش آلودگی، آگاهی از رنگها و اعداد AQI به ما کمک میکند زمان فعالیت بیرونی، بازکردن پنجرهها و حتی نوع رفتوآمد روزانه را با دقت تنظیم کنیم.
شناخت این شاخص، نخستین قدم برای کاهش آسیبپذیری در برابر آلایندهها و تصمیمگیری هوشمندانه در روزهای خاکستری شهرهای ایران است.
